Over geld, de economie, bailouts, goud en zilver en vastgoed, en alle mogelijke gevolgen in 2011 | RentALoft

Geld groeit niet aan bomen, het wordt ervan gemaakt.

[Persoonlijke post geschreven naar aanleiding van dit ‘Changing Education Paradigms’ filmpje van Sir Ken Robinson dat ik onlangs opnieuw bekeek]

Een drietal jaar geleden begon mijn echte financiële opvoeding. Tot dan haalde ik (beperkt) de mosterd over economie en geldzaken vooral bij onze klassieke media die vooral berichtte als er grote schommelingen waren op de beurs, de werkloosheid steeg of hypothecaire kredieten duurder werden. Advies van commerciële banken had ik altijd zoveel mogelijk genegeerd. Op de beurs had ik al een klein beetje gepokerd, maar vooral uit nieuwsgierigheid. En niet met een “gediversifieerde portfolio” maar keihard in een paar “vrij betrouwbare aandelen”. Onder het motto: al doende leert men.

Tijdens de Globale Financiële Crash van 2007-2008 veranderde plotseling mijn interesse enorm. Het besef dat er iets niet klopte, maakte me argwanig. Banken die ogenschijnlijk uit het niets overkop gingen of de afgrond hadden bereikt. Regeringen die hen hielpen met belastinggeld. Lag het enkel aan “de banken” of die snoodaards uit “Wall Street”? Of was het een falen van een heel economisch systeem? En waarom had ik in de maanden ervoor eigenlijk niet veel alarmerends in de media gelezen? Was ik soms de dwazerik als ik bleef sparen terwijl hoge pieven geld konden bijdrukken? Zou de koopkracht van dat spaargeld dan niet dalen? Kortom: meer en meer kwam het besef dat in ons huidige systeem van lagere interesten en ‘schulden maken’ je als brave saver gewoon de grootste loser bent.

Stilaan begreep ik dat alles wat ik via vrij klassieke bronnen had opgepikt, maar een klein deel van de waarheid kon zijn. Of misschien zelfs een loopje nam met die realiteit. En dat we eigenlijk vanuit onze klassieke (economische) schoolopleiding weinig aan bagage hebben meegekregen om dit soort van financiële inschattingen te kunnen maken. Want op zich was het mantra toch altijd: eerst een degelijke opleiding, dan een goede job, vervolgens geld verdienen, belastingen betalen, en met wat overblijft: sparen, een huis op afbetaling kopen en vrolijk consumerend door het leven fluiten, niet? Onze babyboom-generatie ouders had het ons zo voorgedaan, en dat ging hen wel af.

Als naieve leek op vlak van ‘geldplaatsing’, maar met toch voldoende levens- en business-ervaring zag ik in 2008 zoals velen toen de “economische crisis” voltrekken en besefte dat de zogezegde “analysten” hoogstens een bende verkopers of mooipraters waren. Zoals een uit slecht hout gesneden immomakelaar. Inschattend van waar de wind kwam, en dan zelbewust advies strooiend naar die goedgelovige burger. Want: “niemand had het echt zien aankomen”, zo berichtte de media her en der. En klassiek geschoolde “Keynesiaanse” economisten? Het merendeel ervan stond maar wat te kamperen aan de zijlijn. Prevelend dat die financiele constructies ongezond waren en ook hun petje te boven gingen. Dat economie sowieso geen exacte wetenschap is. Ik besefte ook dat indien ik zelf wat controle zou willen houden over mijn eigen toekomst – en die van mijn familie – ik best zoveel mogelijk mijn eigen research moest doen, en zo weinig mogelijk moest vertrouwen op het gekleurde nieuws dat ons via de traditionele media bereikt. Want – en dat bleek nog maar eens uit programma’s zoals Basta – er wordt verschrikkelijk veel onzin uitgekraamd. Voortdurend draven een paar experts op, en de rest huilt mee met die wolven. Alternatief denken, diepgravende journalistiek, dat zit in onze media amper in.

Bovendien vond ik tot dan informatie inwinnen over Money – zij het over personal finance of basis-investeren – een luxe(probleem). Helemaal aan het einde van mijn lijstje prioriteiten. Tot ik besefte dat dit maar een enge manier van kijken was. Omdat een deel van de andere waarden die ik wel ontzettend belangrijk vond – zoals vrijheid, zin voor ondernemen, mooie toekomst mogelijk maken voor dierbaren, eens “zot kunnen doen” – er rechtstreeks aan gekoppeld waren. Sindsdien lees ik steeds vaker economische en financieel-geschiedkundige boeken.

Want ingewikkeld is het allemaal genoeg. En zeker geen exacte wetenschap met pasklare antwoorden. Vertrouwen is een groot deel van de realiteit. En propaganda en misleidend gespin dan ook vaak het middel om ervoor te zorgen dat het overgrote deel van de planeet vertrouwen behoudt in het systeem.

Vandaar mijn toevlucht tot alternatieve boeken. Een paar van die boeken zijn bijvoorbeeld Crash Proof2.0 van Peter Schiff (een steengoed boek),

Economics in One Lesson van Henry Hazlitt,

The Panic of 1907: Lessons Learned from the Market’s Perfect Storm van Robert F. Bruner,

Meltdown: A Free-Market Look at Why the Stock Market Collapsed, the Economy Tanked, and Government Bailouts Will Make Things Worse van Thomas E.Woods,

The Housing Boom and Bust, van Thomas Sowel.

En bijvoorbeeld The Black Swan van Nassim Taleb

Alternatieve boeken dus. Niet om de toekomst te kunnen voorspellen, maar om als niet-econoom financiele evoluties en veranderingen beter te kunnen begrijpen. Summiere conclusie na het lezen van die boeken? Je wordt er niet bijster vrolijk van. :)

Maar omdat financiele media en onze beleidsmensen met roze inkt werken, leek het me noodzakelijk dit soort van doemliteratuur door te spitten. Wat die lectuur in grote mate gemeen heeft, is naast vaak geschoeid te zijn op een Oostenrijks-Economische leest, een realistisch-pessimisme. Dat we het behoorlijk verknoeid hebben, en niet onmiddellijk aanstalte maken om het te verbeteren. Niet in die zin dat 2012 bijvoorbeeld het einde van de wereld zal betekenen. Wel sturen ze aan dat er voor het einde van het komende decennium een gigantisch grote economische crash zit aan te komen. Want 1 ding heeft al die literatuur me bijgebracht: l’histoire se répète. En mensen vergeten toch o zo snel.

Daarnaast heb je een situatie waarbij onze huidige economisten en politici vastzitten in een bepaald traditioneel (economisch) denkpatroon. Het kortetermijndenken. En durven of kunnen ze (hebben niet de vrijheid van spreken) om de vinger echt op de zere wonde te plaatsen. Zij die dan weer wel af en toe een andere stem laten horen, hebben nog te veel belangen om echt volledig overboord te gaan met de oproep voor een andere aanpak.

Nu bijna drie jaar later, na een fase van bijna failliete landen, bank bailouts, quantitative easing, toegenomen inflatie, gedonder op internationale vastgoedmarkten, economische speculaties allerhande, etc. ben ik weliswaar wijzer geworden en heb ik een beter begrip wat er aan de hand is “met onze economie”, of ons geldbeleid, maar ben ik ook pessimistischer dan ooit. Meer dan ooit heb ik een slecht gevoel over het komende decennium, en de fouten die internationale beleidsmakers de voorbije dertig jaar hebben gemaakt om ons de shit te bezorgen die ons te wachten staat.

En het vreemde is dat we allemaal nog ok lijken te zijn met de huidige situatie. Ierland failliet. ‘So be it.’ Portugal aan het infuus. ‘Tja. Gelukkig zijn wij het nog niet.’ Olieprijzen, rijstprijzen, zilverprijzen,… aan het pieken. ‘Pff. Het zullen wel de speculanten zijn die hierachter zitten’. Een soort van onwetend fatalisme? Wellicht gaat dit in de komende jaren veranderen, en gaan steeds meer mensen beseffen wat er echt aan de hand is. Dat ongestraft geld blijven drukken een utopie is. Dat ooit iemand het gelag moet betalen van al die schulden die we op land- en individu-niveau realiseren. Want het internet zorgt ervoor dat steeds meer mensen dezelfde stappen kunnen zetten die ik heb gezet: research doen, andere meningen raadplegen, en zelf conclusies trekken voor je eigen (financiele) toekomst en koopkracht.

Het ergste van al is dat onze media, de banken en onze regering vrij hard hun best doen om ons zelfs anno 2011 te doen geloven dat we aan een economisch herstel zijn begonnen. Onzin uiteraard. Hieronder een paar inzichten die ‘alternatieve stemmen’ me de voorbije jaren hebben doen inzien:

  • Fiat currencies (de dollar, de euro, de yen etc.) hebben een vervaldatum, en er zijn tekenen aan de wand dat de dollar en de euro stilaan aan het einde van hun latijn zijn.
  • We staan aan de vooravond (in jaren uitgedrukt – niet: decennia) van een volledige crash van ons hele financiele systeem. Sommige gewagen van de grootste crash in de geschiedenis, net omdat er nog nooit zoveel geld in omloop is en er verschillende bubbles (vastgoed bubble – currency bubble) samenlopen.
  • We leven in een wereld die volledig met elkaar verbonden is. Dat zie je bijvoorbeeld als de rente op obligatieschuld ter sprake komt voor Belgie. Via social media verspreiden boodschappen, trends, memes zich met de snelheid van het licht. In de komende jaren heb je enkel een kleine tipping point nodig van enkele van die trends of een heuse black swan om het vuur te ontsteken. Vraag dat maar aan de landen in het Midden-Oosten. Vraag dat maar aan Japan.
  • Financiële markten worden geleid door een soort van dierlijk instinct. Angst en hebzucht zijn hierbij twee enorme geleiders. Mensen kunnen soms heel rationeel reageren maar in tijden van crisis panikeren ze. Dan geldt weer de wet van de snelste of sterkste. Zelfs in de 21ste eeuw.
  • Ik hoorde professor De Grauwe ergens in februari op Studio Brussel poneren dat goud in een bubbel zit. Op basis van wat ik heb gelezen van mensen die ik hoger inschat dan De Grauwe is dit echt een lachertje. Een bubble manifesteert zich pas als iedereen zijn toevlucht erin zoekt. En ken jij mensen in jouw omgeving die goud bezitten? Vooral als je beseft wat het verschil is tussen zaken met intrinsieke waarde en papiergeld dat slechts berust op vertrouwen.
  • Stijgende goudprijzen zijn trouwens een signaal dat er iets serieus mis is met het internationale monetaire systeem. Steeds vaker hoor je dat centrale banken, investeringsfondsen, en zelfs individuen (zeker de rijken) zich wenden tot goud om hun koopkracht te bewaren.
  • Wat zit dan wel allemaal in een bubbel? De huidige munt bubbel (in dollar/euro’s, etc) wordt door het bijprinten van geld opgeblazen tot ongekende hoogten, en omdat elke valuta in de wereld fiat valuta zijn, gaat deze situatie nog enkel verergeren. Uiteraard gaan banken, en de overheid u niet adviseren om uit de euro te vluchten, maar basically is dat langetermijn met “geld voor je oude dag” wel aan de orde.

Vrij heavy stuff allemaal (volgende post wordt weer wat luchtiger :)), maar hoe ben ik dan van plan me te wapenen voor deze toekomst?

1/ Me verder bij te scholen en vooral niets wijs te laten maken door zogenaamde “experts”. Voor zij die zin hebben meer te lezen, is bovenstaand lijstje zeker aanbevolen literatuur en een goede start.

2/ Weg te blijven van die volatiele en overgewaarde beurs

3/ Geen kranten meer te lezen voor financieel nieuws, of in ieder geval wat ze schrijven met een grote korrel zout te interpreteren (idem voor fiancieel-economisch nieuws op televisie trouwens)

4/ Verder YouTube af te schuimen op zoek naar alternatieve pareltjes die een andere kijk bieden op financiele kwesties

Dit recente filmpje in twee delen van Max Keiser over de Ierse schuldcrisis is hier een voorbeeld van.

Een ander voorbeeld zijn de voordrachten en youtube-filmpjes van Peter Schiff.

En hopelijk heb ik hiermee dan voldoende kennis om de juiste beslissingen te nemen when the shit hits the fan again.